🌱 परिचय (Introduction)

ऑल टाईम फणस (All-Time / Baramasi Jackfruit) हा फणस पिकातील एक अत्यंत क्रांतिकारी आणि व्यावसायिकदृष्ट्या फायदेशीर मानला जाणारा वाण आहे. पारंपरिक फणसाची झाडे वर्षातून फक्त एकदाच (उन्हाळ्यात) फळे देतात; मात्र या 'ऑल टाईम' वाणाची सर्वात मोठी खासियत म्हणजे याला वर्षातून तीन ते चार वेळा मोहर येतो आणि वर्षभर झाडावर फळे पाहायला मिळतात. या झाडाचा आकार पारंपरिक फणसाच्या झाडापेक्षा आटोपशीर आणि बुटका (Dwarf) राहत असल्यामुळे हाय-डेन्सिटी (घनदाट) लागवडीसाठी आणि अगदी गृहबागेसाठी हा वाण सर्वोत्तम मानला जातो.

🧬 वैशिष्ट्ये (Key Features)

• रंग: फळ कच्चे असताना गडद हिरवे आणि पूर्ण पिकल्यावर फिकट पिवळसर किंवा सोनेरी-हिरव्या रंगाचे दिसते

• चव: पिकलेले गरे अतिशय गोड, मधासारखे रसाळ आणि उत्कृष्ट चवीचे असतात; तर कच्चा फणस भाजीसाठी अत्यंत चवदार लागतो

• सुगंध: पिकल्यावर फणसाचा अस्सल, तीव्र आणि मनमोहक सुवास येतो

• गरे (Bulbs): गरे घट्ट, आकर्षक पिवळ्या ते केशर-नारंगी रंगाचे आणि कमी डिंक (Less Sticky) असणारे असतात

• वापर: कच्चे असताना भाजी (Jackfruit Vegan Meat), बिर्याणी, लोणचे आणि चिप्ससाठी; तर पिकल्यावर ताजे खाण्यासाठी आणि विविध प्रक्रियायुक्त पदार्थांसाठी

🌿 लागवड माहिती (Planting Details)

• लागवडीचा हंगाम: जून ते ऑगस्ट (पावसाळ्याची सुरुवात लागवडीसाठी सर्वात आदर्श)

• माती: पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी, खोल, सुपीक आणि गाळाची किंवा तांबडी माती (मुरमाड जमिनीतही योग्य खत व्यवस्थापनाने चांगला येतो)

• अंतर: ४ x ४ मीटर किंवा ५ x ५ मीटर (बुटक्या गुणधर्मामुळे कमी अंतरावर घनदाट लागवड करणे सहज शक्य आहे)

• सिंचन: वर्षभर सतत फळधारणा होत असल्याने झाडाला नियमित सिंचनाची गरज असते; उन्हाळ्यात जमिनीच्या मगदुरानुसार ७-१० दिवसांनी पाणी द्यावे

• छाटणीसाठी योग्य काळ: पावसाळ्यानंतर (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर) झाडाचा बुटका आकार राखण्यासाठी आणि अंतर्गत भागांपर्यंत सूर्यप्रकाश पोहोचवण्यासाठी हलकी छाटणी (Pruning) करावी

• पाणी व्यवस्थापन: फणसाच्या मुळाशी पाणी साचून दलदल झाल्यास मूळ कुजण्याची भीती असते, त्यामुळे पाण्याचा निचरा योग्य असणे अनिवार्य आहे

🍋 फळधारणा व उत्पादन (Yield & Harvest)

• फळधारणा सुरू: कलमी (Grafted) झाडांना लागवडीनंतर अवघ्या २ ते ३ वर्षांतच फळे येण्यास सुरुवात होते (पारंपरिक झाडांना ७-१० वर्षे लागतात)

• हंगाम: वर्षभर (बारामाही) – मुख्य बंपर हंगाम मार्च ते जून दरम्यान असतो, परंतु ऑगस्ट ते नोव्हेंबर आणि जानेवारी महिन्यातील ऑफ-सीझनचे उत्पादन सर्वात जास्त नफा देऊन जाते

• उत्पन्न: फळाचा आकार मध्यम (साधारण ४ ते ८ किलो प्रति नग) असतो, ज्यामुळे झाडाला फांद्यांवर आणि मुख्य खोडावर वर्षभरात मोठ्या संख्येने फळे लागतात

• बाजारभाव: ऑफ-सीझनमध्ये (पावसाळ्यात आणि हिवाळ्यात) जेव्हा बाजारात इतर फणस किंवा भाज्यांची आवक कमी असते, तेव्हा या फणसाला आणि कच्च्या कैऱ्यांना भाजी बाजारात प्रचंड प्रीमियम भाव मिळतो

💰 व्यावसायिक महत्त्व (Commercial Value)

• 'व्हेज मीट' (Vegan Meat) म्हणून वाढती मागणी: सध्या जागतिक आणि भारतातील शहरी बाजारपेठेत कच्च्या फणसाला 'नेचरल व्हेगन मीट' म्हणून प्रचंड मागणी आहे. हा वाण वर्षभर कच्चा फणस पुरवू शकत असल्याने हॉटेल आणि प्रोसेसिंग इंडस्ट्रीसाठी हा वरदान ठरत आहे.

• कमी जागेत बारामाही उत्पन्न: पारंपरिक फणसाच्या एका झाडाच्या जागेत या बुटक्या वाणाची ३ ते ४ झाडे सहज बसतात, ज्यामुळे प्रति एकर एकूण वार्षिक उत्पादन आणि नफा अनेक पटीने वाढतो.

• नर्सरी आणि होम गार्डनिंगचे मुख्य आकर्षण: अगदी कमी वयात, कमी उंचीवर आणि कुंडीत किंवा ड्रममध्ये लावल्यावरही वर्षभर फणस देण्याच्या वैशिष्ट्यामुळे रोपवाटिका (Nursery) व्यवसायात या वानाच्या कलमांना ग्राहकांकडून खूप मोठी आणि सातत्यपूर्ण मागणी असते.